Mentale Gezondheidsnetwerken: een aanpak die werkt

In het Integraal Zorgakkoord (2022) is afgesproken dat huisartsen, ggz en het sociaal domein nauwer gaan samenwerken in Mentale Gezondheidsnetwerken (MGN). In de regio Rijnmond-Capelle-Krimpen hebben zorg- en welzijnsorganisaties in een transformatieplan beschreven hoe ze die samenwerking gaan oppakken. In dit plan introduceren zij een nieuwe manier van werken: integraal en meer gericht op zelfredzaamheid en op oplossingen vanuit de sociale basis. 

Ideale verwijsoptie 

Belangrijk onderdeel van deze aanpak is het ‘verkennend gesprek’, waarbij hulpverleners uit het sociaal domein en de geestelijke gezondheidszorg de hulpvraag van mensen met psychische klachten en sociale problemen nader in kaart brengen. Een ideale verwijsoptie voor patiënten waarover de huisarts twijfelt: is iemand somber vanwege schulden of een slechte woonsituatie of is er sprake van een psychiatrische stoornis? Moet de patiënt naar de ggz of is hulp binnen het sociale domein beter? Het verkennend gesprek helpt mensen met psychische klachten sneller én op de juiste plek.  

Positieve resultaten 

Uit de resultaten van het eerste MGN in Rotterdam-Zuid blijkt dat deze aanpak werkt. Zo krijgt 25% van de mensen na een verkennend gesprek een passend hulptraject binnen het sociaal domein; 28% van de mensen die op de wachtlijst stonden voor specialistische ggz, blijkt ook gebaat te zijn bij met een kortdurende behandeling. Hierdoor blijft de specialistische ggz toegankelijk voor wie dat écht nodig heeft. Eveneens goed nieuws: deelnemers waarderen het gesprek met een gemiddelde 8,3. Om meer ervaring op te doen, startte Rijnmond Dokters twee nieuwe MGN: in Rotterdam-Delfshaven en Capelle a/d IJssel. 

Een fijn gesprek 

Hannie Moreel, huisarts in Schenkel (Capelle a/d IJssel), neemt deel aan het MGN Capelle. “Onze praktijk zit deels in een achterstandswijk. We zien veel patiënten met een combinatie van mentale en sociale problematiek, zoals schulden, eenzaamheid of een slechte woonsituatie. Ook patiënten met een verslaving of een verstandelijke beperking doen een beroep op onze praktijk. Voor deze patiënten is het niet altijd makkelijk snel passende zorg te vinden. Soms staan ze lang op de wachtlijst voor ggz. En omdat zij nog zoveel andere problemen hebben, zien we hen alsnog vaak in de praktijk, terwijl wij maar weinig te bieden hebben.  

Deze categorie patiënten kunnen wij nu doorverwijzen voor een verkennend gesprek. We melden de patiënt aan via de beveiligde e-mail. Een doorverwijzing met informatie meesturen is niet nodig, omdat het juist de bedoeling is een ópen gesprek te voeren. Vervolgens neemt het verkenningsteam binnen twee weken contact op met de patiënt voor het maken van een afspraak. We zijn nog maar net gestart en hebben pas acht patiënten doorverwezen, maar we hebben al van twee mensen gehoord dat ze het een fijn gesprek vonden. Dat stemt hoopvol.” 

Zwaardere zorg voorkomen 

“In Capelle bestaat het verkenningsteam op dit moment uit een ondersteuner van Welzijn Capelle en een ggz-hulpverlener”, vertelt Netty Verschoor, wijkcoördinator bij Rijnmond Dokters en betrokken bij de start van het MGN Capelle. “De verkennende gesprekken vinden plaats op laagdrempelige locaties zoals een Huis van de Wijk. Daarbij is er aandacht voor alle levensgebieden. Die interdisciplinaire benadering helpt om de juiste zorg te vinden en de zelfredzaamheid van de patiënt te ondersteunen. Het team koppelt de bevindingen terug aan de huisarts of de praktijkondersteuner ggz.” 

Inmiddels krijgen veel doorverwezen patiënten ondersteuning van Welzijn Capelle. Bijvoorbeeld in de vorm van maatschappelijk werk, dagbesteding of hulp bij financiële problemen. Netty: “De partijen weten elkaar snel te vinden en kunnen daardoor makkelijker samenwerken. Dat blijkt goed te werken: in veel gevallen kan zwaardere zorg worden voorkomen. En het mooie is dat het vaak om patiënten gaat die niet zo snel zelf bij welzijn aankloppen. Deze werkwijze voorkomt onnodige zorgkosten en verbetert de toegankelijkheid van de zorg.” 

Tien MGN 

Samen met ggz-partijen, welzijnsorganisaties en gemeenten streeft Rijnmond Dokters in Rotterdam en Capelle a/d IJssel naar het opzetten van tien MGN waarop alle huisartsenpraktijken kunnen aansluiten. Zorgverzekeraars Zilveren Kruis en VGZ ondersteunen en financieren deze transformatie. Ook in de gebieden Lansingerland en BAR is gestart met deze transformatie en is Rijnmond Dokters betrokken mét en namens de huisartsen.