“Dicht bij jezelf blijven, zo bereik je het meest”
24 september 2025
Digizorg voor huisartsen: digitale zorgomgeving voor jou en je patiënt
16 oktober 2025
Kinderen met atopisch eczeem zijn gebaat bij behandeling met een sterk corticosteroïd, zo blijkt uit het promotieonderzoek waarop huisarts dr. Karlijn van Halewijn op 18 juni jongstleden promoveerde. “Onmisbaar hierbij zijn betere smeerinstructies en behandelfocus op langere termijn.”
Voor sterke huisartsenzorg is goed wetenschappelijk onderzoek de inhoudelijke basis, daarom zullen we hier regelmatig de uitkomsten van huisartsgeneeskundig onderzoek delen. Deze keer: het promotieonderzoek van Karlijn van Halewijn naar de behandeling van kinderen met atopisch eczeem in de huisartspraktijk.
Atopisch eczeem is één van de meest voorkomende chronische huidaandoeningen bij kinderen. “Met mijn promotieonderzoek ‘Managing children with atopic dermatitis in general practice’ wilde ik in kaart brengen hoeveel last kinderen hebben van hun eczeem, welke geneesmiddelen huisartsen gebruiken om de klachten te verminderen en wat de meest effectieve behandeling is,” zegt huisarts dr. Karlijn van Halewijn, opgeleid en gepromoveerd aan het Erasmus MC en in Tilburg werkzaam als waarnemend huisarts. “Daartoe heb ik onder andere een gerandomiseerd gecontroleerd onderzoek uitgevoerd, kwalitatieve onderzoeken gehouden onder huisartsen en (inter)nationale richtlijnen met elkaar vergeleken. Dat leverde interessante onderzoeksresultaten op.”
Snellere en effectievere controle
Voor haar onderzoek zette Karlijn de Rotterdam Eczeem Studie op, een observationele cohortstudie met een ingebedde gerandomiseerde, gecontroleerde trial. Via onder andere 53 praktijken in Zuidwest Nederland werden 367 cohortdeelnemers geworven. “De meerderheid van deze kinderen gebruikte aan het begin van de studie lokale zalven: 55% gebruikte een vette zalf, 51% gebruikte een corticosteroïd zalf. We waren benieuwd naar de effectiviteit van een sterk corticosteroïd (klasse 3) in vergelijking met de standaard behandeling - een zwak corticosteroïd - bij kinderen met een matige opvlamming van eczeem. Wanneer kinderen - van 3 maanden tot 18 jaar - een matige opvlamming kregen ten tijde van het cohortonderzoek, werden zij voor de gerandomiseerde trial verdeeld in twee groepen. Deze kinderen (n=32) hebben we gedurende zes maanden gevolgd. Wat bleek: starten van de behandeling in de huisartsenpraktijk met een sterk corticosteroïd tijdens een matige opvlamming kan zorgen voor snellere en effectievere controle van het eczeem. De klinisch belangrijke verbeteringen in ziekte-ernst en kwaliteit van leven waren, vergeleken met de baseline, significant op korte en lange termijn. Niet eerder is dit bij een dergelijke populatie onderzocht.”
Richtlijnen variëren
Maar succesvol management van atopisch eczeem wordt mede bepaald door naleving van richtlijnen, gestelde behandeldoelen, advisering/begeleiding en therapietrouw. Ook dat komt aan de orde in dit proefschrift. “De 29 beschikbare (inter)nationale richtlijnen voor het management van atopisch eczeem varieerden in kwaliteit. Veel aanbevelingen waren gebaseerd op ‘expert opinion’ in plaats van wetenschappelijke bewijzen; aanbevelingen betreffende corticosteroïd zalven waren verschillend en sterk bewijs ter ondersteuning van het gebruik van corticosteroïd zalven bij kinderen met atopisch eczeem in de eerste lijn ontbrak. Dat vraagt om meer duidelijkheid en eenduidigheid.”
Smeerinstructies NHG-standaard weinig nageleefd
“Vragenlijstonderzoek onder 391 huisartsen toonde aan dat zij de NHG-standaard Eczeem op uiteenlopende manieren volgden. Met name aanbevelingen omtrent gebruik en smeerinstructies van corticosteroïd zalf werden het minst nageleefd. Verschillende factoren beïnvloedden het voorschrijven van corticosteroïden, waaronder zorgen over bijwerkingen van corticosteroïden (corticofobie). Uit de literatuur weten we echter dat het gebruik van klasse 1en 2 corticosteroïd zalf heel weinig bijwerkingen oplevert, mits de zalf volgens de juiste voorschriften wordt gebruikt.”
Korte termijn, verzachtende middelen en therapietrouw
“Uit kwalitatief onderzoek bleek verder dat de ondervraagde huisartsen zich vaak focussen op korte termijn behandeldoelen en regelmatig gebruik van vette zalven. Terwijl patiënten met deze chronische aandoening juist gebaat zijn bij langere termijn begeleiding, zodat zij zelf gericht kunnen handelen als het eczeem opvlamt.
Uit gegevens van het cohortdeel van de Rotterdam Eczeem Studie bleek dat een aanzienlijk percentage van de kinderen onderbehandeld werd. Therapietrouw kan hierbij een rol spelen. Via een secundaire analyse van drie onderzoeken hebben we therapietrouw in het Verenigd Koninkrijk en Nederland met elkaar vergeleken. Het niet-gebruiken van verzachtende middelen was in Nederland veel hoger. Het algehele percentage onderbehandeld eczeem was in beide landen hoog, wat aangeeft dat therapietrouw een uitdaging blijft in verschillende zorgsystemen.”
Conclusie en aanbevelingen
Karlijn concludeert: “Behandeling in de eerstelijn van kinderen met atopisch eczeem met een krachtig corticosteroïd is effectiever dan behandeling met een mild corticosteroïd. Toekomstige studies met grotere aantallen kunnen deze resultaten bevestigen en mogelijk op meer uitkomstmaten ook de klinische relevantie aantonen. Daarnaast roepen de studies in mijn promotieonderzoek op tot meer educatie van huisartsen over het gebruik van corticosteroïd zalven. De bevindingen van mijn proefschrift kunnen ondersteunen bij het geven van duidelijkere aanbevelingen in richtlijnen voor de behandeling van eczeem bij kinderen.”
Meer weten over eczeem?
-
Op eczeemwijzer.nl vindt u smeerinstructietools, patiëntinformatie en nascholing.
-
In de NHG-standaard Eczeem leest u de adviezen voor medicamenteuze behandeling.
-
Nieuwsgierig naar de laatste inzichten? Bekijk het proefschrift hier
