Na 35 jaar is de vraag van ERGO nog altijd actueel
Het ERGO bestaat dit jaar 35 jaar en inmiddels doen 18.000 inwoners mee. dr. Silvan Licher is huisarts in opleiding en medisch coördinator ERGO en assistant professor bij de afdelingen Huisartsgeneeskunde en Epidemiologie aan het Erasmus MC. Hij vertelt wat huisartsen daarvan in de praktijk merken.
Het Erasmus Rotterdam Gezondheid Onderzoek (ERGO) bestaat dit jaar 35 jaar. Inmiddels doen bijna 18.000 inwoners mee en is ‘The Rotterdam Study’ wereldwijd een begrip. Wat merkt u daar als huisarts van?
‘Gezond ouder worden, kan dat’? Om antwoord op die vraag te krijgen, startte in 1990 een grootschalig bevolkingsonderzoek in Rotterdam Ommoord. “Die wijk werd destijds gekozen vanwege z’n specifieke kenmerken: de bewoners waren doorgaans wat ouder dan gemiddeld in Rotterdam en bleven vrij lang in de wijk wonen,” vertelt dr. Silvan Licher, huisarts in opleiding, medisch coördinator ERGO en assistant professor bij de afdelingen Huisartsgeneeskunde en Epidemiologie aan het Erasmus MC. “Dat zijn prachtige vertrekpunten voor het doel van de studie: inzicht krijgen in de oorzaken, risicofactoren en gevolgen van veel voorkomende aandoeningen bij ouderen. Aanvankelijk lag de nadruk op onderzoek naar neurologische aandoeningen, hart- en vaatziekten en oogaandoeningen.”
Verouderingsproces begint steeds eerder
Voortschrijdend inzicht leidde in de loop der tijd tot aanpassingen in de opzet en uitvoering van onderzoek. “Initieel werden mensen van 55 jaar en ouder uitgenodigd om mee te doen. Gaandeweg zagen we echter dat het verouderingsproces steeds eerder begint. Daarom doen nu mensen vanaf 40 jaar mee. In de loop der tijd groeide het aantal onderzoekslijnen tot 14, waar bijvoorbeeld ook onderzoekslijnen naar leveraandoeningen, dermatologie, KNO, longgeneeskunde en het bewegingsapparaat bij kwamen. Vanuit ons centrum aan de Briandplaats zijn inmiddels meer dan 80 medewerkers werkzaam.”
Wat zegt je huid over je gezondheid?
“De onderzoekstechnieken evolueerden eveneens mee. Neem bijvoorbeeld de studie waarbij, aan de hand van 3D-foto’s van de huid, een verband gevonden is tussen hoe oud iemand eruitziet en ouderdomsgerelateerde gezondheidsproblemen. De kalenderleeftijd en leeftijd aan de hand van de 3D-foto’s blijken aanzienlijk te verschillen. Eveneens interessant is het onderzoek waarbij - via echografie en een fibroscan - de stijfheid van de lever gemeten wordt, om zo het verband met de hoeveelheid vet in de lever te kunnen aantonen. In één van de nieuwste onderzoeken analyseren we de stem van deelnemers. De stem geeft veel informatie over de functie van de hersenen.”
Benut voor NHG-richtlijnen
Wat merkt de huisarts zoal van ERGO? “Wij hebben inmiddels heel veel inzicht in het ontstaan en verloop van ziekten. Dat leidt wereldwijd regelmatig tot publicaties in wetenschappelijke vaktijdschriften. Alle informatie wordt waar mogelijk benut bij de totstandkoming van NHG-richtlijnen. Zo is begrip van bijvoorbeeld veel (normaal)waarden die we in de dagelijkse praktijk meten – zoals cholesterol of schildklier – te danken aan ERGO-onderzoek.
Met zo veel onderzoekslijnen is er regelmatig sprake van resultaten die in de praktijk direct toepasbaar zijn. Denk aan onderzoek naar diagnose-expansie. Wat betekent het als er op een hartfilmpje (ECG) een litteken te zien is? En wat als er op een MRI-scan schade zichtbaar is zonder dat de patiënt daarvan klachten ondervindt, zoals een aneurysma of oud herseninfarct? Zo ja, wanneer moeten huisarts en patiënt daar iets mee? Of neem preventie, waarvoor wij ons allemaal dagelijks inzetten. ERGO-onderzoek toont aan dat een gezonde leefstijl doorgaans leidt tot langer leven in goede gezondheid. Dus heb je een preventiegesprek met een patiënt waarbij je denkt ‘daar gaan we weer’, zoom dan even uit en besef dat je werk op dit gebied echt effectief is. Onze onderzoeksuitkomsten kunnen ondersteunen bij behandeling, geruststelling van patiënten en motivering van de zorgverlener.”
Compression of morbidity
Als epidemioloog en huisarts ligt Silvans onderzoekspassie met name op het grensvlak van beide vakgebieden. In januari 2026 start hij zelf een onderzoeksproject naar ‘compression of morbidity’. “We worden ouder, maar leven langer en vaker met meerdere langdurige ziektes. Een opstapeling van aandoeningen zien we met name bij mensen die ongezond leven. Vooral kwetsbare mensen hebben minder jaren in goede gezondheid. Bij deze zogeheten ‘compression of morbidity’ wil ik onderzoeken hoeveel extra gezonde jaren iemand kan winnen door gezonder te leven of door op tijd met (preventieve) medicatie te starten. De vraag ‘gezond ouder worden, kan dat?’ biedt, dankzij de jarenlange en trouwe toewijding van de ERGO-deelnemers, na 35 jaar nog altijd genoeg stof voor onderzoek.”
Wat kunnen we leren na 35 jaar onderzoek?
In NRC dd 11-12-2025 vertelt epidemioloog Arfan Ikram wat we kunnen leren over ouder worden van 35 jaar onderzoek in Rotterdam-Ommoord. Lees het artikel hier.
Aanbieding met Juvoly verlengd
Wilt u aan de slag met Juvoly? De aanbieding voor leden van Rijnmond Dokters is verlengd tot en met 2026. Meer weten? digitalezorg@rijnmonddokters.nl.
Rijnmond Dokters werkt samen met het ontwikkelteam van Juvoly aan verdere productontwikkeling. In co-creatie werken we aan nieuwe mogelijkheden die optimaal aansluiten bij de praktijk. Zoals het nieuwe template voor de POH-, waarin beschreven wordt wat relevant is om in de SOEP te tonen en vooral ook wat niet. Heeft u suggesties? Ook die zijn welkom via digitalezorg@rijnmonddokters.nl.