Pak de regie in CZOM
Hoe stimuleer je mensen om hun gedrag te veranderen, waarbij ze zelf de regie pakken? POH Somatiek Jacqueline Möller (foto) volgde scholing ‘Pak de regie in Chronische Zorg op Maat’ en raakte geïnspireerd. “Een groot percentage van ons gedrag gebeurt onbewust. Als je dat beseft, kun je er bij patiënten met meer compassie gerichter op inspelen.”
"Vooral bij patiënten met chronische aandoeningen wil je vaak graag gedragsverandering stimuleren,” zegt Jacqueline Möller (als POH Somatiek werkzaam bij Huisartsenpraktijk HesseDok in Rotterdam-Ommoord).
"Maar gedragsverandering is een ingewikkeld proces, waarbij we als mens kuddegedrag vertonen, zowel positief als negatief: de één volgt een persoon die een positieve verandering heeft gemaakt, een ander volgt influencers die niet altijd waarheden verkondigen. In mijn werk merkte ik steeds vaker dat gedrag moeilijk te veranderen is. Ik wilde daar wat meer inzicht in krijgen. Niet alleen vanwege de zorg aan de patiënt, maar ook voor mijn eigen werkplezier. De scholing ‘Pak de regie in Chronische Zorg op Maat’ bood die kans."
Begrijpen, sturen en ondersteunen
“We hadden voor deze scholing twee data gepland, die allebei waren volgeboekt,” vertelt Tracy Louter, verpleegkundig consulent Ouderenzorg bij Rijnmond Dokters. “Uitgangspunt voor de scholing waren vragen zoals ‘Hoe ondersteun je patiënten in zelfmanagement?’, ‘Hoe stimuleer je gedragsverandering?’ en ‘Hoe ga je om met het integrale protocol?’. De focus voor de deelnemers hierbij lag op persoonlijke ontwikkeling en praktische toepasbaarheid.
Gedurende drie dagdelen gingen de deelnemers, samen met de docenten Inge Merkelbach en Evita Goossens, actief aan de slag met theorie, casuïstiek en oefenopdrachten. Natuurlijk waren er diverse praktijkvoorbeelden, zodat de deelnemers het geleerde direct zouden kunnen toepassen tijdens het werk. Met als belangrijkste doel: gedrag begrijpen en sturen, zelfmanagement van patiënten ondersteunen en de eigen rol als POH versterken in een veranderende zorgomgeving. Het was een goede scholing, waarbij de deelnemende POH’ers bevestigd kregen dat ze op dit gebied al over veel bagage beschikken.”
Een stapje verder kunnen zetten
“We kregen allereerst veel studiestof over hoe complex het brein is en op welke manieren ons gedrag beïnvloed wordt,” licht Jacqueline toe. “Daarnaast was er veel casuïstiek en gingen we met oefenopdrachten en praktijkvoorbeelden aan de slag. Gedragsverandering is lastig, maar je hebt altijd een keuze. Soms zijn er factoren die het maken van die keuze bemoeilijken, denk aan schuldenproblematiek of alleenstaande ouders met jonge kinderen. In de scholing maak je kennis met datgene wat er nodig is om een keuze te kunnen maken; je krijgt tools aangereikt om hierover gerichter het gesprek met de patiënt te kunnen aangaan. Dat frist niet alleen je kennis op, maar stimuleert je ook om met een andere blik naar je patiënten te kijken. Ik doe dat inmiddels met wat meer compassie.”
Minder weerstand
Jacqueline geeft een voorbeeld. “Ik probeerde al een poosje een slecht instelbare diabetespatiënt te motiveren tot leefstijlverandering. Daar stond hij niet voor open: zijn kwaliteit van leven bestaat voor hem uit volop genieten van lekker eten. Als ik zijn hoge labwaarden besprak, merkte ik snel dat er weerstand ontstond. Zo kwamen we niet verder. Dankzij de scholing kon ik met de opgedane kennis en tools, in combinatie met motiverende gespreksvoering, aan de slag.
Ik ken de lastige privéomstandigheden van de patiënt. Tijdens een recent consult vroeg ik hem of er – binnen die omstandigheden - misschien nog andere vormen van kwaliteit van leven voor hem kunnen zijn. Wat hij zou kunnen bereiken door voor zo'n andere vorm van kwaliteit te kiezen, hoe zijn leven er dan zou uitzien. Waar mogelijk zou ik hem daarbij kunnen ondersteunen, waarbij ik benadrukte dat de regie natuurlijk altijd bij hem ligt. Na enige aarzeling gaf de patiënt aan daarover wel te willen nadenken, ik mocht hem het spinnenweb meegeven. En ja, natuurlijk ben ik benieuwd naar het volgende gesprek. Want het is altijd aan de patiënt om iets met een keuzemogelijkheid te doen. Maar we zijn toch iets verder in gesprek gekomen. Daarbij is het fijn om met het nieuwe protocol te werken.”
Tracy: “Als POH heb je bij patiënten natuurlijk je eigen ‘fingerspitzengefühl’. Maar ook jij handelt volgens bepaald gedrag. Eigen regie werkt twee kanten op: het kan voor de patiënt lastig zijn om de regie te pakken en voor jou een uitdaging om de regie los te laten.”
Jacqueline: “Dat bespraken we als deelnemers ook tijdens de scholing. In plaats van praten over wat iemand 'moet', kijk je meer naar wat 'zou kunnen'. Zo kun je sneller loslaten wat niet binnen jouw invloed ligt en ben je minder bezig met weerstand of uitstelgedrag. Dat motiveert. Ik vond de training een waardevolle aanvulling op mijn werk.”