Schouderpijn: oefentherapie heeft beste langetermijnresultaat
Meer dan de helft van patiënten met niet-traumatische schouderpijn in de eerstelijn ervaart na zes maanden nog steeds pijn. En hoewel een lokale corticosteroïden-injectie op korte termijn snel verlichting geeft, blijkt uit recent wetenschappelijk onderzoek dat verwijzing naar een fysiotherapeut op lange termijn de beste resultaten oplevert.
“Het is een vraag die onder huisartsen leeft: kies je bij niet-traumatische schouderpijn na afwachtend beleid voor een corticosteroïden-injectie of oefentherapie? De richtlijn maakt geen duidelijk onderscheid tussen deze behandeling het effect van beide interventies op lange termijn is nooit eerder onderzocht,” vertelt dr. Jos Runhaar (Universitair Hoofddocent, afdeling Huisartsengeneeskunde Erasmus MC). Samen met promovendus Annelotte Versloot voerde hij een gerandomiseerde gecontroleerde trial uit met een jaar follow-up, waarin beide behandelingen met elkaar vergeleken werden.
Enkele injecties of twaalf oefensessies
Het onderzoek - de Shoulder Injection and eXercisse Study - vond plaats in 55 huisartspraktijken in Rotterdam. 200 Patiënten met nieuwe, niet-traumatische schouderpijn - die volgens de huisarts in aanmerking kwamen voor één van beide mogelijke interventies - werden willekeurig ingedeeld in een injectie- en oefentherapiegroep. De mensen in de injectiegroep kregen één of meerdere corticosteroïden-injecties van hun huisarts, conform de NHG-richtlijn. De mensen in de oefentherapiegroep volgden tot twaalf sessies fysiotherapie gedurende maximaal veertien weken. Daartoe had het onderzoeksteam, in samenwerking met het Schoudernetwerk Nederland, voor de deelnemende fysiotherapeuten een oefenrichtlijn opgesteld. Alle patiënten vulden op verschillende momenten vragenlijsten in.
Resultaten
“Zoals verwacht trad bij de injectiegroep na zes weken duidelijk verbetering op, daarna nam het effect af en ontstond zelfs een toename van de klachten. Injecties hebben dus alleen effect op korte termijn. Voor duurzame verbetering van pijn en functie blijkt oefentherapie effectiever: patiënten in deze groep zagen na een half jaar duidelijk verbetering; ook na een jaar wint oefentherapie het van injecties.
Na een jaar was het gemiddelde verschil in schouderklachten tussen beide groepen 8,5 (95% betrouwbaarheidsinterval 1.2-15.8), dicht tegen het klinisch relevante verschil van 10 punten aan. Eveneens interessant om te weten: ongeveer 38% van de personen uit de injectiegroep kwam uiteindelijk alsnog uit bij oefentherapie, slechts 18% van de oefentherapiegroep had na afloop nog behoefte aan injecties.”
Bij veel pijn
“Opvallend is overigens dat patiënten met hoge pijnscores bij aanvang het meeste baat hadden bij oefentherapie. Enerzijds is dat logisch, zij hebben meer ruimte voor verbetering. Anderzijds vermoed ik dat huisartsen en patiënten behoudend zijn met bewegen bij veel pijn. Maar het kan dus lonend zijn om patiënten te overtuigen van het nut van beweging: ondanks hoge pijn levert de oefentherapie een goede reactie op. Het advies hierbij is om patiënten te verwijzen naar een fysiotherapeut met affiniteit voor schouderklachten; de juiste begeleiding is essentieel om het volle potentieel van de oefentherapie te benutten.”
Ook de kosteneffectiviteit werd door de onderzoekers berekend. Hieruit bleek dat de extra kosten van oefentherapie niet opwegen tegen de relevante afname van kosten zoals werkverzuim of mantelzorg, dus valt te concluderen dat oefentherapie kosteneffectief is.
Dit motiveert
Interessant voor de praktijk is dan vervolgens de vraag: hoe motiveer je patiënten, die misschien liever voor het gemak van een injectie kiezen of bij oefeningen afhaken vanwege pijn? “Dat vraagt om de goede voorlichting, waarbij je de juiste verwachtingen schept. Als een patiënt duidelijk uitgelegd krijgt dat oefentherapie op lange termijn blijvend minder klachten oplevert, kan dat motiveren om die inspanning te leveren. Om de huisarts bij dit gesprek te helpen, hebben we een flyer ontwikkeld. Deze kan tijdens het gesprek met de patíënt benut worden om samen de behandelopties te verkennen en de voor- en nadelen af te wegen. Op verzoek sturen we gratis een stapeltje toe.”
Zijn er tot slot nog plannen voor vervolgonderzoek? “Zeker. We zouden graag nader onderzoek doen waarin we de patiëntenpopulatie verdelen in subgroepen gebaseerd op pijnscores en functionele beperkingen. Zodra we daar de middelen voor hebben, gaan we ermee aan de slag.”
De uitkomsten van het onderzoek zijn gepubliceerd in Musculoskeletal Sciende and Practice.
Graag een aantal afgedrukte flyers ontvangen? Stuur een e-mail naar j.runhaar@erasmusmc.nl, dan wordt er een stapeltje flyers naar je opgestuurd.