“Het verkennend gesprek biedt een ander perspectief, dat geeft hoop”

“Het verkennend gesprek is niet alleen welkom vanwege GGZ-wachtlijstproblematiek of bekostiging van de zorg. Laten we dat buiten beschouwing laten. Het is vooral waardevol om de krachten te bundelen, waarbij we vanuit de ‘herstelgedachte' willen achterhalen welke ondersteuning iemand op dit moment in zijn of haar leven nodig heeft,” zegt Marjan van Gameren (verbonden aan welzijnsorganisatie Samen Ondernemend Leren - SOL). Samen met sociaal-psychiatrisch verpleegkundige GGZ Brigitte Monadjat voert zij sinds augustus 2025 verkennende gesprekken met bewoners, die daartoe door de huisarts zijn verwezen op basis van mentale problematiek. 

Breder kijken dankzij gedeelde expertise 

"Tijdens een verkennend gesprek kijken we verder dan alleen vanuit de GGZ-blik,” vult Brigitte aan. “Sommige klachten kunnen immers door problemen in het sociaal domein onderhouden worden, waardoor mensen mentaal vastlopen. Door onze blik en expertise vanuit onze eigen, verschillende perspectieven te bundelen, kunnen we eerder de feitelijke hulpvraag boven tafel krijgen. Dat is een belangrijke meerwaarde van het verkennend gesprek.” 

Marjan: “We kunnen mensen helpen om, waar mogelijk vanuit de eigen regie, op zoek te gaan naar de meest passende ondersteuning op dit moment. Mensen weten dikwijls niet waar ze daarvoor allemaal terechtkunnen. Wij weten dat wel en delen onze kennis. Veel mensen kunnen daarbij een steuntje gebruiken. Als ze dat willen, geven we dat ook graag.” 

Waarom juist nú deze hulpvraag? 

Brigitte en Marjan voeren het verkennend gesprek in het Huis van de Wijk, een laagdrempelig toegankelijke locatie. Vanuit de filosofie van Positieve Gezondheid brengen ze samen met de bewoner - indien nodig met hulp van het Spinnenweb - zijn of haar situatie van dat moment in beeld. Wat speelt er, waarom heeft iemand besloten om juist nu naar de huisarts te gaan? Hierbij wordt breder gekeken naar de verschillende levensgebieden. Vertrouwen geven, de hulpvraag duidelijk krijgen en soms mensen over de drempel helpen: dat is het doel van elk gesprek. 

Nu behoefte aan andere hulp  

Ze delen een voorbeeld: “Een oudere bewoner van buitenlandse afkomst was naar ons verwezen vanwege psychische klachten, er was sprake van een trauma uit het verleden. Uit het verkennend gesprek werd duidelijk wat er op dat moment voor zorgde dat zijn trauma weer opspeelde. Mijnheer had beginnende dementie, had geen netwerk om zich heen en sprak geen Nederlands. Huishoudelijke hulp en persoonlijke begeleiding had hij opgezegd, vanuit het idee ‘dat hij het zelf wel ging proberen'. Maar dat lukte niet. Hij kookte niet voor zichzelf, ging piekeren, sliep slecht en vereenzaamde. Veel van die punten konden direct worden opgepakt, zoals een nieuwe WMO-aanvraag voor huishoudelijke hulp en persoonlijke begeleiding, toeleiding naar het Geheugenpaleis, inschakeling van maaltijden voor ouderen en lessen in Nederlandse taal. Met passende ondersteuning werd voorkomen dat de problemen verergerden. Het trauma was er wel, maar mijnheer had in eerdere behandeling hiervoor handvatten gekregen om daarmee om te gaan. Hij had op dit moment behoefte aan andere hulp.” 

Goed voorbeeld 

POH-GGZ Martijn Roodenberg (werkzaam in Rotterdam-Noord) is enthousiast over deze interventie. Zij stuurde een patiënt met complexe burn-out problematiek in voor het verkennend gesprek en kreeg snel een positieve terugkoppeling. “Ik begeleidde deze patiënt al een tijd, op een bepaald moment kwam verwijzing naar de GGZ in beeld. Maar ik twijfelde, gezien de hulpvraag dacht ik dat mevrouw eerder baat zou kunnen hebben bij hulp in het sociaal domein. Mevrouw was daar huiverig voor, maar een verkennend gesprek zag ze wel zitten. Tijdens een uitgebreid gesprek wisten de verkenners te achterhalen welke hulp op dat moment het beste bij haar paste. Dat bleek inderdaad een weerbaarheidstraining bij de herstelacademie. Heel fijn dat zij mevrouw wel hiertoe wisten te bewegen, uiteindelijk heeft ze er zelf voor gekozen om de training te volgen. Dit voorbeeld illustreert goed waar wij als zorgverleners tegenaan lopen: het liefst willen we onderliggende patronen oplossen, terwijl patiënten soms behoefte hebben aan een andere oplossing. Ik heb inmiddels een tweede patiënt ingestuurd voor het verkennend gesprek, ik geloof er echt in.”  

Meerdere wegen naar herstel 

Marjan tot slot: "Bewoners komen bij ons voor een gesprek met het idee ‘ik heb mentale klachten, dus ik heb een psycholoog nodig'. Maar dat hoeft dus niet altijd het geval te zijn. Als er ook sprake is van problemen in het sociale domein, kan andere hulp wellicht passender zijn.’ 

Brigitte: “Het inzicht dat er meerdere wegen naar herstel zijn, is daarbij minstens even waardevol. Het verkennend gesprek biedt (een ander) perspectief, dat geeft mensen hoop.”