Zo blijven (jonge) mantelzorgers op de been

“’Ik wil anderen niet belasten’ of ‘ik laat mijn partner niet in de steek’: het zijn argumenten die mantelzorgers dikwijls noemen als drempel om geen professionele ondersteuning te hoeven vragen,” stelt Janette Koppers, één van de twee mantelzorgconsulenten van Kijk-op-Welzijn, Barendrecht. “En zeker, met een sterke geestelijke- en lichamelijke conditie en een stevig netwerk om je heen kun je als mantelzorger veerkrachtig blijven. Maar beschik je daarover niet en heb je misschien zelf onderliggende problematiek, dan kan die veerkracht in gevaar komen.  

Wij merken dit regelmatig: mensen willen of durven geen hulp te vragen, of weten niet dat deze bestaat. Ze proberen allerlei oplossingen te verzinnen, maar komen daar in eigen cirkel niet uit en raken overbelast. Dat kan tot vage lichamelijke klachten leiden, zoals hoofd- of buikpijn. Ze zijn dikwijls ook nerveuzer dan normaal, zonderen zich af op sociaal gebied en ervaren gevoelens van eenzaamheid. Met zulke klachten melden ze zich bij de huisarts, die mantelzorgondersteuning kan adviseren. Liever werken we preventief: hoe eerder wij instappen, des te beter het netwerk rondom de zorgontvanger in balans blijft.” 

'Hou houd je jezelf gezond?!'

Qua ondersteuning zijn er diverse opties, waarvan mantelzorgers én zorgverleners niet altijd op de hoogte zijn. “Naast korte of iets langere ondersteuningstrajecten zijn er thema-avonden en respijtactiviteiten waarbij mantelzorgers de zorg even kunnen loslaten. Daarnaast zijn er rouw- en verliescursussen en nazorgtrajecten. Als mantelzorgconsulent hebben we goed contact met thuiszorg, casemanagers en het wijkteam, zodat bij onderliggende problematiek gericht geschakeld kan worden. Centraal in onze aanpak staat de vraag ‘hoe houd je jezelf als mantelzorger gezond’. Tijdens de gesprekken gebruiken we de Positieve Gezondheid-methode met het Spinnenweb. Zo ontdekken mantelzorgers zelf op welke fronten ondersteuning welkom is.” 

Mantelzorgers van 12 jaar 

Bij Kijk-op-Welzijn is vanuit Jeugd- en Jongerenwerk ook aandacht voor jonge mantelzorgers. “Jonge mantelzorgers zijn vaak niet in beeld, maar ze zijn er wel degelijk. Wij hebben hen ingedeeld in twee leeftijdsgroepen: tot en met 12 jaar én tussen 12 en 18 jaar. Dikwijls komen ze uit kwetsbare gezinnen. In één van onze trajecten ondersteunen we bijvoorbeeld de jonge kinderen van een alleenstaande, ongeneeslijk zieke moeder. Een ander traject biedt ondersteuning aan een dochter van een ouder met jongdementie.  

Voor het gros van de kinderen is het normaal dat ze in een mantelzorgsituatie zorgtaken op zich nemen, mee gaan draaien in het huishoudelijk systeem. Na schooltijd gaan ze niet met vrienden om, maar komen ze naar huis om klusjes te doen. Schoonmaken, boodschappen doen, oppassen of mee als tolk naar een zorgverlener. Soms moet met een studie gestopt worden. En ja, kinderen en jongeren zijn flexibel, daarom hoor je ze niet snel. Maar dat kan ook een valkuil zijn. En leiden tot sociaal isolement, angst of veel te vroeg volwassen worden.  

Om ervoor te zorgen dat ook deze jongere mantelzorgers gezien en gehoord worden, bieden we passende ondersteuningstrajecten. Waarin ze hun verhaal kunnen doen of meedoen aan speciale jongerenactiviteiten. Even ontspannen, niet met zorg bezig hoeven te zijn. Vaak kunnen kinderen er na zo’n traject weer even tegen. En als we zien dat er meer zorg moet komen, schakelen we meer hulp in.” 

Wegwijs in logeerzorg 

Ook logeerzorg is een optie om overbelasting bij mantelzorgers te voorkomen. Onze regio kent hierin een ruim aanbod, waarvan het ‘wat en hoe’ echter niet altijd goed inzichtelijk is. “Soms is niet duidelijk welke logeeropties er allemaal zijn, daarnaast verschillen de voorwaarden en aanvraagprocedures. Dat maakt de aanvraag van respijtzorg onnodig ingewikkeld,” stelt Anneloes Vlasblom, transitiemanager bij ConForte. “Daarom hebben wij onlangs het aanbod in onze regio breed in kaart gebracht, met als resultaat een duidelijk inzicht in respijtzorglocaties, verwijsmethoden en contactpersonen. Ons doel is om mantelzorgers en zorgverleners zo breed mogelijk te informeren, deze link op onze website draagt daar beslist aan bij.” 

Ook huisarts en POH ontlasten

Janette tot slot: “Mantelzorgconsulenten hebben de huisarts en POH echt nodig om mantelzorgers te kunnen ‘ontdekken’. Daarom is ook onze vraag: krijgt een patiënt te maken met een problematiek waarbij mantelzorg aan de orde is of zal komen, introduceer de mantelzorgconsulent dan vroegtijdig. Onze ondersteuning is laagdrempelig toegankelijk, veelzijdig en kosteloos. Daarnaast ontlasten we de huisarts en POH op verschillende fronten: mantelzorgconsulenten nemen een deel van de praktijkgesprekken met de patiënt over, zetten preventieve ondersteuning in en houden de mantelzorger beeld. Zo kunnen we mantelzorgers veerkrachtig en op de been houden.”