De mythe van de ‘niet-digitale’ patiënt

Er is inmiddels (inter)nationaal behoorlijk wat onderzoek gedaan naar de vraag of en in hoeverre digitalisering interessant is voor bewoners van achterstandswijken of mensen met een lagere sociaaleconomische positie (SEP). Wat blijkt: er is een digitale kloof, maar die is niet absoluut. Een recente Nederlandse studie op basis van het Nivel Consumentenpanel laat bijvoorbeeld zien dat mensen met een lagere SEP weliswaar minder vaak toegang hebben tot eHealth-toepassingen. Ze gebruiken deze minder vaak en ervaren er ook minder voordeel van. Dit is echter een gemiddeld effect, het betekent niet dat bewoners van achterstandswijken geen digitale diensten willen gebruiken.  

De kracht van de mobiele telefoon

Integendeel: mensen met een lage SEP maken juist zeer intensief gebruik van een smartphone, waarmee ze appen, internetbankieren of social media bekijken. De vraag is dus niet óf patiënten digitaal zijn, maar hoe je digitale zorg zo kunt aanbieden dat alle patiënten ervan kunnen profiteren – zoals dit onderzoek concludeert. Vooral de smartphone kan hierbij het verschil maken.  

“Zo’n vijftig procent van mijn patiënten kan aangemerkt worden als ‘achterstandspopulatie’, waarbij opgemerkt mag worden dat we zelden de tolkentelefoon nodig hebben,” zegt huisarts Joke Smit (Huisartsen Smit, van der Wereld en Hoek, Rotterdam-Vreewijk). “En juist de mensen van wie je het niet verwacht, zijn digitaler dan je denkt. Doordat zij veelvuldig gebruikmaken van hun mobiele telefoon is digitalisering binnen hun bereik gekomen, een computer is daarvoor geen vereiste meer. Zelfs veel ouderen, ook met iets lagere gezondheidsvaardigheden, weten goed hoe ze met hun mobiele telefoon kunnen omgaan. ” 

Bijna verdrievoudigd

“In onze praktijk werken we al jaren met een patiëntenportaal en app, dat is de hoofdreden dat het gebruik van digitale diensten in onze praktijk de afgelopen jaren is toegenomen, de doelgroep is een stuk breder geworden. Patiënten kunnen electronisch hun dossier/uitslagen inzien, herhaalrecepten aanvragen, afspraken maken of vragen stellen. Zo’n vier jaar geleden, in coronatijd, heb ik alle patiënten boven de 16 jaar aangemeld bij de patiëntenapp en de patiënten daarover per mail geïnformeerd. De patiënt kan daarna zelf beslissen om dit al dan niet te activeren. Het aantal patiënten met een geactiveerd dossier groeide toen van 593 naar 1751, bijna een verdrievoudiging dus. Dit jaar hebben, van onze 2600 patiënten, al 1041 unieke patiënten ingelogd, dat geeft wel iets aan.” 

Vooral bij telefoondrukte

Het praktijkteam stimuleert het gebruik van digitale diensten op meerdere manieren en merkt de gevolgen daarvan in de praktijk. “Op onze telefoontekst zeggen we duidelijk dat mensen ook zelf via onze website een afspraak kunnen inplannen, waarbij het websiteadres genoemd wordt. Vooral als het druk is aan de telefoon merken we dat meerdere electronische afspraken gemaakt worden. Mensen krijgen hierbij de vraag om in een paar regels de reden voor een afspraak te beschrijven. Die vraagstelling van de patiënt is vaak best goed en helpt mij tijdens het consult. Angst dat hiervan misbruik wordt gemaakt, hebben we niet: de meeste zelfgemaakte afspraken zijn terecht.” 

Geen uitslagenspreekuur meer

“Met name het digitaal kunnen inzien van labuitslagen is echt een verrijking. In het patiëntenportaal staat bij de uitslag een regel met daarin een toelichting/advies van de huisarts. Dit maakt een telefonisch uitslagenspreekuur overbodig. Sowieso is het aantal uren dat de telefoon dagelijks openstaat in de loop der jaren geminderd van zes naar vierenhalf. 

Sinds een jaar hebben we de optie ‘Sendi’, waarbij de assistente een sms kan sturen naar de patiënt. Deze optie wordt bijvoorbeeld gebruikt om bij een zieke POH de afspraak af te zeggen, maar ook bij vragen van een patiënt, zoals over een huidplekje of een plasprobleem. Dat werkt goed.  

We attenderen patiënten ook al jaren op thuisarts.nl. Tijdens het consult vertellen we diagnose aan de patiënt en draaien we ons beeldscherm naar de patiënt, met het advies ‘hier kunt u erover lezen’.  

HIS met een app?

“In onze praktijk zijn we er dan ook van overtuigd dat digitalisering ons werk lichter, beter hanteerbaar én klantvriendelijker kan maken. Heb je als praktijk een HIS met een app voor de mobiele telefoon, dan is digitalisering voor een groot deel van je populatie geschikt.”